Khoảng hơn 13 giờ ngày 18/11/2022, Nguyễn Thông H thấy gia đình anh Nguyễn Văn H, chị Lục Thị D không có ai ở nhà nên đã lấy một lọ thuốc trừ sâu (đã qua sử dụng, trong lọ còn khoảng 02ml dung dịch thuốc trừ sâu) rồi đi bộ đến giếng khơi nhà anh Nguyễn Văn H đổ toàn bộ số thuốc trừ sâu còn lại trong lọ xuống giếng, đổ xong Nguyễn Thông H vứt lọ thuốc trừ sâu sang vườn nhà chị Nguyễn Thị Th ở gần đó rồi đi về nhà.

Đến khoảng hơn 15 giờ cùng ngày, Nguyễn Thông H nghĩ lượng thuốc trừ sâu đổ xuống giếng ít sẽ không gây ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng nên tiếp tục lấy một lọ thuốc trừ sâu khác (đã qua sử dụng, trong lọ còn khoảng 05ml dung dịch thuốc trừ sâu) rồi đi đến giếng khơi nhà anh Nguyễn Văn H và đổ toàn bộ số thuốc trừ sâu còn lại trong lọ xuống giếng, sau đó Nguyễn Thông H cầm lọ thuốc trừ sâu về và giấu vào trong lỗ viên gạch tường bao gần chuồng trâu.

Khoảng 17 giờ 30 phút cùng ngày, chị Lục Thị D đi làm về múc nước từ giếng khơi lên để nấu cơm thì phát hiện nước giếng có mùi bất thường nên đã trình báo sự việc với Công an xã.

- Kết luận giám định của Viện Khoa học hình sự Bộ Công an kết luận đối với mẫu nước thu giữ trong giếng của nhà chị Lục Thị D như sau:

“Trong nước giếng có chứa pyridaben và cypermethrin (Pyridaben và cypermethrin là chất độc hại đối với con người. Hiện tại, chưa thấy có tài liệu khoa học nào công bố liều độc, liều gây chết cụ thể của pyridaben và cypermethrin đối với cơ thể con người. Pyridaben là thuốc trừ sâu, có liều gây chết trung bình (LD50) đối với chuột qua đường miệng là 820 – 1350 mg/kg thể trọng; Cypermethrin là thuốc trừ sâu, có liều gây chết trung bình (LD50) đối với chuột qua đường miệng là 250 – 4150 mg/kg thể trọng).

Mẫu nước giếng thu ngày 18/11/2022 có nồng độ pyridaben là 3,28 ng/l (0,00000328 mg/l) và nồng độ cypermethrin là 21,64 μg/l (0,02164 mg/l).

Mẫu nước giếng thu ngày 19/12/2022 có nồng độ pyridaben là 1,44 ng/l (0,00000144 mg/l) và nồng độ cypermethrin là 7,28 μg/l (0,0728 mg/l).”

- Tại bản Kết luận về định giá tài sản của Hội đồng định giá tài sản trong tố tụng hình sự kết luận: “Tại thời điểm ngày 18/11/2022 giếng khơi của gia đình anh Nguyễn Văn H và chị Lục Thị D trị giá 2.513.620 đồng.”

Đối với nội dung vụ án như trên có nhiều quan điểm về việc xác định tội danh của Nguyễn Thông H, cụ thể:

Quan điểm thứ nhất: Nguyễn Thông H phạm tội giết người thuộc trường hợp phạm tội chưa đạt.

Quan điểm thứ hai: Nguyễn Thông H phạm tội Cố ý gây thương tích theo quy định tại khoản 6 Điều 134 Bộ luật Hình sự.

Quan điểm thứ ba: Nguyễn Thông H phạm tội Cố ý gây thương tích theo quy định tại khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự.

Quan điểm thứ tư: Nguyễn Thông H phạm tội Hủy hoại tài sản.

Theo quan điểm của tác giả bài viết, đối với vụ án này thì Nguyễn Thông H sẽ phạm một trong hai tội là tội Giết người thuộc trường hợp chưa đạt theo quy định tại Điều 123 Bộ luật Hình sự hoặc tội Cố ý gây tổn hại cho sức khỏe của người khác theo quy định tại khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự, tuy nhiên để xác định đúng tội danh của Nguyễn Thông H thì cần làm rõ và đánh giá đầy đủ những yếu tố, nội dung như sau:

1. Nguyễn Thông H phạm tội Giết người:

 Nếu kết quả điều tra xác định được: giữa Nguyễn Thông H với gia đình anh Nguyễn Văn H, chị Lục Thị D có mâu thuẫn trầm trọng, kéo dài (như cãi chửi nhau, xô xát đánh nhau, xúc phạm nghiêm trọng đến danh dự, nhân phẩm của nhau…) tới mức có thể hình thành động cơ giết người; đồng thời Nguyễn Thông H nhận thức rõ được thuốc trừ sâu là chất độc có thể gây nguy hiểm đến tính mạng của con người, nhưng không biết liều lượng thuốc trừ sâu như thế nào sẽ gây chết người; bên cạnh đó, Nguyễn Thông H khai “để gia đình anh Nguyễn Văn H, chị Lục Thị D sử dụng nước sẽ bị ảnh hưởng đến… tính mạng” là phù hợp với những nội dung, tình tiết nêu trên nên có căn cứ để chấp nhận, điều này thể hiện ý định giết người, mong muốn gây chết người của Nguyễn Thông H. Vấn đề này càng rõ hơn khi Nguyễn Thông H biết gia đình của anh Nguyễn Văn H sử dụng nước giếng là nguồn nước duy nhất để sinh hoạt, ăn uống; Nguyễn Thông H đổ thuốc trừ sâu xuống giếng lần thứ nhất nhưng cho rằng chưa đủ liều lượng để gây chết người nên tiếp tục đổ thuốc trừ sâu lần thứ hai xuống giếng, Nguyễn Thông H tin rằng gia đình anh Nguyễn Văn H sẽ sử dụng nước giếng có thuốc trừ sâu để sinh hoạt, ăn uống, điều này cho thấy rõ ý thức chủ quan của Nguyễn Thông H là mong muốn hậu quả chết người xảy ra. Do đó, Nguyễn Thông H phạm tội Giết người thuộc trường hợp phạm tội chưa đạt, việc những người trong gia đình của anh Nguyễn Văn H không chết là nằm ngoài sự tính toán và mong muốn của Nguyễn Thông H.

2. Nguyễn Thông H phạm tội Cố ý gây tổn hại cho sức khỏe của người khác theo quy định tại khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự:

Nếu kết quả điều tra xác định được mâu thuẫn giữa Nguyễn Thông H với gia đình anh Nguyễn Văn H, chị Lục Thị D không trầm trọng, có cơ sở để đánh giá, nhận định rằng với mâu thuẫn như vậy thì khó có thể hình thành động cơ giết người; đồng thời Nguyễn Thông H nhận thức không rõ ràng về tác hại của thuốc trừ sâu là chất độc có thể gây nguy hiểm đến sức khỏe hay tính mạng của con người, Nguyễn Thông H cũng không biết liều lượng thuốc trừ sâu như thế nào sẽ gây ảnh hưởng đến sức khỏe và liều lượng như thế nào sẽ gây chết người; bên cạnh đó Nguyễn Thông H khai “để gia đình anh Nguyễn Văn H, chị Lục Thị D sử dụng nước sẽ bị ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng”, điều này thể hiện nhận thức của Nguyễn Thông H đối với hậu quả của hành vi nguy hiểm của mình không rõ ràng. Như vậy, trong trường hợp này không có đủ căn cứ vững chắc để cho rằng Nguyễn Thông H có ý định giết người và mong muốn hậu quả chết người, theo nguyên tắc suy đoán vô tội và nguyên tắc có lợi cho người phạm tội thì chỉ có căn cứ để cho rằng Nguyễn Thông H nhận thức được và thấy trước hậu quả gây tổn hại về sức khỏe đối với gia đình anh Nguyễn Văn H do sử dụng nước giếng có thuốc trừ sâu và mong muốn hậu quả đó xảy ra; theo đó, hành vi của Nguyễn Thông H tiếp tục lần thứ hai đổ thêm thuốc sâu xuống giếng càng thể hiện rõ ý thức mong muốn hậu quả gây ảnh hưởng đến sức khỏe đối với gia đình anh Nguyễn Văn H xảy ra. Do đó, Nguyễn Thông H phạm tội Cố ý gây tổn hại cho sức khỏe của gười khác theo quy định tại Điều 134 Bộ luật Hình sự, hành vi phạm tội thuộc trường hợp phạm tội chưa đạt với lỗi cố ý trực tiếp.

Tuy nhiên, vấn đề đặt ra ở đây là hậu quả về sức khỏe không xảy ra, không có tỷ lệ phần trăm tổn thương cơ thể để có căn cứ xác định khung, khoản của Điều 134 Bộ luật Hình sự, vậy trong trường hợp này Nguyễn Thông H phạm vào khoản nào của Điều 134 Bộ luật Hình sự. Về vấn đề này, tại điểm a mục 2 của Nghị quyết số 01/2000/NQ-HĐTP ngày 04/8/2000 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn về phạm tội chưa đạt như sau: “…Trong trường hợp không xác định được tội phạm mà họ thực hiện không đạt thuộc khoản tăng nặng cụ thể nào của điều luật tương ứng quy định về tội phạm đó, thì áp dụng khoản nhẹ nhất của điều luật tương ứng đó.”. Như vậy, theo hướng dẫn nêu trên thì hành vi của Nguyễn Thông H phạm tội Cố ý gây tổn hại cho sức khỏe của người khác theo quy định tại khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự, vì khoản 1 của Điều 134 Bộ luật Hình sự là khoản nhẹ nhất của điều luật được áp dụng đối với trường hợp phạm tội chưa đạt.

Trên đây là một vụ án phức tạp, khó khăn trong việc xác định tội danh, có nhiều quan điểm khác nhau về tội danh của Nguyễn Thông H, tác giả bài viết xin được nêu ra quan điểm cá nhân, mong rằng các đồng nghiệp và bạn đọc cùng nghiên cứu, trao đổi để có nhận thức chung thống nhất, đúng quy định của pháp luật./.

Nguyễn Tuấn Anh - Phòng 2 VKSND tỉnh Lạng Sơn