Khoảng 20 giờ ngày 27/7/2023, Trần Quang T tổ chức sinh nhật tại phòng trọ của T thuộc thị trấn Cao Lộc, huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn. Tham gia ăn uống tại đây có vợ chồng chủ nhà trọ, chị Đinh Thị X, anh Đàm Văn K và một số người khác. Khoảng 23 giờ cùng ngày, Phạm Xuân H đến ăn uống cùng mọi người, sau đó H về trước và đi đến một quán nước tại vỉa hè đường Trần Đăng Ninh, phường Tam Thanh, thành phố Lạng Sơn. Tại đây, H gặp Trần Minh A và Cao Văn C đang ngồi uống nước ở quán. Khi H đang ngồi uống nước cùng Minh A và C thì Trần Quang T gọi điện rủ H đi hát Karaoke, thấy vậy Minh A cầm lấy điện thoại của H để nói chuyện với T thì bị T chửi tục, do bị T chửi nên Minh A và T cãi chửi nhau qua điện thoại một lúc thì dừng lại. Sau đó, H, Minh A và C rủ nhau đi đến quán Karaoke ở đường Tam Thanh, phường Tam Thanh, thành phố Lạng Sơn để uống nước.

Sau khi ăn uống xong, khoảng 00 giờ 05 phút ngày 28/7/2023, Trần Quang T đi đến quán Karaoke thì gặp H, Minh A và C đang ngồi tại ghế ở bàn uống nước tại tầng 1 của quán, T đi đến ngồi lên tay ghế phía bên phải Minh A đang ngồi, Minh A hỏi T tại sao trước đó chửi Minh A thì T tiếp tục chửi Minh A nên Minh A đứng dậy dùng cùi trỏ tay phải đánh một phát trúng vào mũi của T làm cho T bị chảy máu mũi. Sau đó, T cùng Minh A đi ra cửa quán nói chuyện hòa giải thì T gọi điện thoại cho chị X và anh K đến để nói chuyện giải quyết mâu thuẫn giữa T với Minh A. Khoảng 15 phút sau, T cùng Minh A, H, C cùng một số người đi đến quán nước của chị Đinh Thị X ở vỉa hè đường Phai Vệ, thuộc phường Vĩnh Trại, thành phố Lạng Sơn để nói chuyện tiếp. Tại quán nước của chị Đinh Thị X, Minh A ngồi xuống ghế, mặt quay về phía chợ Đông Kinh, C đứng bên phải của Minh A mặt quay về phía T, còn T ngồi trên xe mô tô đang dựng ở dưới lòng đường. Khoảng 0 giờ 45 phút cùng ngày 28/7/2023, chị X cùng anh K đến quán nước thì được T nói cho biết việc bị Minh A đánh rồi T đi đến chửi nhau với Minh A và C, đồng thời T rút trong túi quần ra 01 con dao (loại dao gấp đã mở lưỡi dao, mũi dao nhọn) và nói “tao cầm dao đấy” thì được mọi người can ngăn, đẩy lùi về phía sau, nhưng T tiếp tục lao người về phía trước, tay phải cầm dao đâm 01 nhát trúng vào bụng của Minh A; thấy Minh A bị đâm, C cầm 01 chiếc ghế nhựa trong quán ném về phía T nhưng không trúng, T cầm dao đuổi theo C chạy vòng quanh quán nước nhưng không đuổi kịp, sau đó được mọi người can ngăn nên T dừng lại, còn Minh A được mọi người đưa đến Bệnh viện đa khoa tỉnh Lạng Sơn cấp cứu.

Tại Bản kết luận giám định của Trung tâm Pháp y tỉnh Lạng Sơn, kết luận tỷ lệ phần trăm tổn thương cơ thể và cơ chế hình thành thương tích của bị hại Trần Minh A như sau: “Sẹo vết thương vùng hố chậu trái: 03%; Sẹo vết mổ ổ bụng trên đường trắng giữa, tỷ lệ: 03%; 02 sẹo dẫn lưu cùng mạn sườn trái và phải, tỷ lệ: 04%; Thủng ruột non đã xử trí, tỷ lệ: 26%; Thủng mạc treo, tỷ lệ: 03%; Tổn thương nhánh động mạch thượng vị dưới (động mạch chậu ngoài), tỷ lệ: 21%. Tổng tỷ lệ:  49%. Cơ chế hình thành vết thương: do vật sắc nhọn gây nên.”

Đối với vụ án này có hai quan điểm như sau:

- Quan điểm thứ nhất cho rằng: Hành vi phạm tội của Trần Quang T không có tính chất côn đồ, bởi vì bị hại đã có lỗi là chửi nhau với T và dùng cùi trỏ đánh bị hại chảy máu mũi, vì vậy cần xử lý T theo khoản 2 Điều 123 Bộ luật Hình sự.

- Quan điểm thứ hai cho rằng: Hành vi phạm tội của Trần Quang T có tính chất côn đồ, cần phải xử lý theo điểm n khoản 1 Điều 123 Bộ luật Hình sự, bởi vì:                                 

Mặc dù bị hại Minh A có hành vi chửi nhau với Trần Quang T và bị hại dùng cùi trỏ đánh T chảy máu mũi, vì vậy cần xác định bị hại có một phần lỗi. Tuy nhiên, sự việc mâu thuẫn trước đó giữa Trần Quang T và bị hại đã được cả hai nói chuyện hòa giải và hẹn nhau cùng đến quán nước của chị Đinh Thị X để tiếp tục hòa giải. Như vậy, sự việc bị hại đánh T xảy ra trước đó đã chấm dứt, sự việc này với sự việc T đâm bị hại cách nhau một khoảng thời gian, hành vi có lỗi của bị hại với hành vi phạm tội của T không có tính liên tục, ngay tức khắc, mà bị ngắt quãng, gián đoạn, bị cáo có thời gian và điều kiện để lựa chọn cách xử sự khác không trái pháp luật; rõ ràng, việc T mang theo dao đến quán nước rồi đâm bị hại thể hiện mục đích để trả thù. Do đó, cần phải xác định hành vi phạm tội của Trần Quang T là có tính côn đồ thì mới đúng quy định của pháp luật.

Tác giả bài viết đồng ý với quan điểm thứ hai. Đồng thời thấy rằng, đối với vụ án nêu trên nếu trong trường hợp khi bị hại Minh A đánh chảy máu mũi của T mà cùng thời điểm đó T dùng dao đâm bị hại thì có thể xem xét, đánh giá và xác định hành vi của T không có tính chất côn đồ, bởi vì sự việc diễn ra liên tục và hành vi của bị hại đánh T chảy máu mũi là hành vi có lỗi đáng kể, không phải là nhỏ nhặt.

Các vụ án xảy ra trong thực tế hết sức phong phú, đa dạng, thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, không có vụ nào giống vụ nào, vì vậy việc giải quyết các vụ án giết người, trong đó đáng chú ý là việc xác định tình tiết có tính chất côn đồ đối với các vụ án mà bị hại có một phần lỗi, đòi hỏi phải nắm chắc các kiến thức cơ bản và quy định của pháp luật, đồng thời phải có sự tổng kết thực tiễn, trao đổi và chia sẻ kinh nghiệm. Trên tinh thần đó, tôi xin được nêu ra một vụ án có các quan điểm giải quyết khác nhau để các đồng nghiệp và bạn đọc cùng nghiên cứu, trao đổi./. 

                                              Nguyễn Tuấn Anh - Phòng 2 Viện tỉnh