VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỈNH LẠNG SƠN
Lạng Sơn 0 Lạng Sơn 1 Lạng Sơn 2 Lạng Sơn 5 Lạng Sơn 7

NGHIÊN CỨU PHÁP LUẬT

Thực trạng và một số giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả đề ra yêu cầu xác minh trong kiểm sát giải quyết tin báo, tố giác tội phạm, kiến nghị khởi tố ở Viện kiểm sát nhân dân thành phố Lạng Sơn

Cập nhật: 12-08-2020 | NGHIÊN CỨU PHÁP LUẬT | Lượt xem: 3525

      Tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, là căn cứ để kịp thời phát hiện hành vi phạm tội xảy ra, xác định có hay không có dấu hiệu tội phạm để xem xét, quyết định việc khởi tố hay không khởi tố vụ án hình sự.

      Tố giác hoặc tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố vừa là quyền, vừa là trách nhiệm của mọi tổ chức, cá nhân nhằm góp phần giữ gìn an ninh trật tự xã hội, phòng ngừa vi phạm pháp luật và đấu tranh phòng, chống tội phạm.

      1. Căn cứ pháp lý:

      Căn cứ pháp lý cho hoạt động giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố nói chung cũng như hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố của Viện kiểm sát nói riêng được quy định từ Điều 144 đến Điều 160 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015. Trong đó các Điều 145, 159,160 quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát khi giải quyết, kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố.

      Để cụ thể hóa việc thực hiện các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự trong việc giải quyết tin báo tố giác về tội phạm và kiến nghị khởi tố, ngày 22/12/2017 Bộ Công an - Bộ Quốc phòng - Bộ Tài chính - Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn - Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã ban hành Thông tư liên tịch số 01/2017/TTLT- BCA- BQP- BTC- BNN&PTNT- VKSNDTC quy định việc phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền trong việc thực hiện một số quy định của BLTTHS năm 2015 về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố.

      2. Thực trạng việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố ở Viện kiểm sát nhân dân thành phố Lạng Sơn

      Là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của tỉnh, các hoạt động du lịch, dịch vụ, thương mại không ngừng phát triển…do vậy trên địa bàn thành phố Lạng Sơn thường xẩy ra nhiều các vụ việc vi phạm pháp luật trên các lĩnh vực đời sống xã hội, tuy chưa xẩy ra những điểm nóng về trật tự, trị an xã hội song tình hình trật tự, trị an, xã hội trên địa bàn thành phố Lạng Sơn vẫn có nhiều diễn biến phức tạp, tiềm ấn những yếu tố phát sinh các hiện tượng vi phạm và tội phạm, hàng năm số lượng các tin tố giác, tin báo về tội phạm đều tăng. Nguồn tin báo, tố giác tội phạm chủ yếu được tiếp nhận từ Công an các phường xã và Công an thành phố.

      Đối với các cơ quan như Chi cục Thuế, Hạt Kiểm lâm, Thanh tra thành phố, Đội quản lý thị trường số 1 hầu như trong thời điểm xây dựng chuyên đề không tiếp nhận nguồn tin báo, tố giác tội phạm nào.

      Đối với Viện kiểm sát số tin báo, đơn tố giác về tội phạm số lượng nhận được chiếm tỷ lệ thấp và thường các tin báo, tố giác này đã được gửi đến Công an thành phố.

      Quá trình thực hiện công tác kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Lạng Sơn đã phối hợp chặt chẽ với Cơ quan điều tra Công an thành phố Lạng Sơn trong việc phân loại, thụ lý giải quyết tin báo ngay từ đầu. Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát đã cử cán bộ phụ trách, tham mưu đề xuất lãnh đạo cơ quan trong việc quản lý, xử lý các đơn tố giác, tin báo về tội phạm. Thực hiện nghiêm túc việc phân công Điều tra viên và Kiểm sát viên thực hiện việc xác minh, giải quyết tin báo tố giác theo quy định. Những khó khăn vướng mắc được lãnh đạo 02 đơn vị họp bàn để giải quyết do vậy công tác giải quyết tin báo, tố giác tội phạm đều được thực hiện theo đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục và có căn cứ theo quy định của pháp luật.

      Lãnh đạo đơn vị đã yêu cầu Kiểm sát viên phải thường xuyên kiểm sát chặt chẽ hoạt động giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm của Cơ quan điều tra. Thực hiện Quy chế tạm thời công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát khởi tố, điều tra và truy tố ban hành kèm theo Quyết định số 169/QĐ-VKSTC ngày 02/5/2018 ủa Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao. Viện kiểm sát nhân dân thành phố đã yêu cầu các Kiểm sát viên trong quá trình thực hành quyền công tố và kiểm sát giải quyết các tin báo, tố giác tội phạm (lưu ý đối với những tin báo phức tạp,liên quan đến nhiều đối tượng…) phải chủ động đề ra yêu cầu xác minh để kiểm tra tính xác thực của tố giác, tin báo về tội phạm, thu thập, củng cố chứng cứ, tài liệu để làm rõ nội dung tin báo tố giác tội phạm.. theo quy định tại Điều 11 Quy chế 169 ngày 02/5/2018 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao.

      Trong hoạt động thực hành quyền công tố, kiểm sát giải quyết tin báo, tố giác tội phạm, năm 2019, năm 2020, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Lạng Sơn yêu cầu các Kiểm sát viên phải đề ra yêu cầu xác minh đối với 100% các tin báo tố giác tội phạm được phân công thụ lý và xác định việc nâng cao chất lượng Bản yêu cầu xác minh trong thực hành quyền công tố và kiểm sát giải quyết tố giác, tin báo tội phạm là khâu công tác đột phá của đơn vị trong năm 2020.

      Số liệu thụ lý tin báo tố giác tội phạm, kiến nghị khởi tố trong năm 2019 và 06 tháng đầu năm 2020 như sau:

      - Năm 2019: Tổng số tin báo, tố giác tội phạm Viện kiểm sat nhân dân thành phố thụ lý là 295 tin.

      Về giải quyết - Khởi tố vụ án hình sự để xử lý: 145 tin

                           - Không khởi tố vụ án: 109 (bao gồm các trường hợp hành vi không cấu thành tội phạm, hành vi chưa đến mức, xử lý hình sự, bị hại rút đơn )

                            - Tạm đình chỉ: 21 tin

      Kiểm sát viên đã ban hành 110 bản yêu cầu xác minh/295 tin, chiếm tỷ lệ 59,46%.

      - 06 tháng đầu năm 2020: Tổng số tin báo thụ lý 91 tin, trong đó có 33 tin Cơ quan điều tra sau thụ lý tin báo đã tiến hành khởi tố vụ án hình sự để giải quyết, 58 tin lập hồ sơ thụ lý tin báo chuyển Viện kiểm sát để kiểm sát việc giải quyết. Quá trình kiểm sát, Kiểm sát viên đã ban hành 56 bản yêu cầu xác minh đạt 96%, ( Còn 02 hồ sơ kiểm sát tin báo, tố giác trong quá trình kiểm sát giải quyết Kiểm sát viên chưa đề ra yêu cầu xác minh).

      Như vậy, chỉ tiêu 100% các tin báo, tố giác tội phạm phải được đề ra yêu cầu xác minh của đơn vị trong 6 tháng đầu năm mới chỉ đạt tỷ lệ 96 %.

      Qua nghiên cứu 56 bản yêu cầu xác minh do các Kiểm sát viên xây dựng trong 06 tháng đầu năm 2020 thấy rằng: Việc đề ra yêu cầu xác minh đã được lãnh đạo đơn vị quan tâm, đôn đốc thực hiện, các Kiểm sát viên đã nâng cao ý thức trách nhiệm trong việc đề ra yêu cầu xác minh.

      Nội dung các bản yêu cầu xác minh cũng đã bám sát vào nội dung vụ việc, có tính khả thi và hiệu quả trong việc xác minh giải quyết đối với các tin báo, tố giác tội phạm, nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố, kiểm sát giải quyết tin báo, tố giác tội phạm. Tuy nhiên vẫn có những bản yêu cầu xác minh của một số Kiểm sát viên có những tồn tại cần phải khắc phục trong thời gian tới, những tồn tại đó thể hiện cả trong hình thức cũng như nội dung bản yêu cầu xác minh, cụ thể:

      - Về hình thức: Trong việc đề ra yêu cầu xác minh, các Kiểm sát viên chưa tuân thủ theo mẫu ban hành của Viện kiểm sát nhân dân tối cao (mẫu số 04 - Hệ thống biểu mẫu văn bản tố tụng, văn bản nghiệp vụ thực hiện trong công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát việc khởi tố, điều tra và truy tố. Ban hành kèm theo Quyết định số 15/QĐ-VKSTC ngày 09/01/2017 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao).

      - Về nội dung yêu cầu xác minh: Chưa bám sát vào nội dung các tin báo, tố giác để đề ra yêu cầu xác minh cho trúng và đúng. Bản yêu cầu xác minh đề ra nội dung xác minh chung chung, không bám vào nội dung tin báo, tố giác, thậm chí có những nội dung yêu cầu xác minh đề ra không đúng...gây khó cho Điều tra viên trong việc xác minh giải quyết tin báo, tố giác tội phạm.

      Một số ví dụ cụ thể:

      Ví dụ 1: Trong giải quyết tin báo về vụ vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ ( Điều 260BLHS) Kiểm sát viên đề ra các yêu cầu:

      - Tổ chức khám nghiệm hiện trường, vẽ sơ đồ chụp ảnh hiện trường

      - Tổ chức khám nghiệm tử thi, xác định nguyên nhân tử vong của nạn nhân

      ( Yêu cầu xác minh số 16 ngày 20/1/2020)

      Ví dụ 2 : Trong giải quyết tin báo về việc phát hiện 01 xác chết là nam giới tại Km12+6... quốc lộ 1A. Kiểm sát viên đề ra yêu cầu:

      - Làm rõ trước khi xẩy ra vụ việc anh Tạ Văn H... đi đâu, làm gì, gặp những ai.

      - Xác định các phương tiện giao thông và người điều khiển phương tiện giao thông có liên quan ( nếu có)

      ( Yêu cầu xác minh số 17a ngày 27/1/2020)

      Ví dụ 3: Tin báo giải quyết vụ tại nạn giao thông, Kiểm sát viên yêu cầu xác minh: Xác định tốc độ xe mô tô tại thời điểm xẩy ra tai nạn - Yêu cầu xác minh số 39 ngày 10/4/2020.

      Hay như tin báo về một vụ tố giác bị người khác nhắn tin làm nhục qua điện thoại. Kiểm sát viên không yêu cầu lấy lời khai của những người liên quan mà chỉ yêu cầu Cơ quan điều tra xác minh 03 nội dung sau:

      - Xác minh số thuê bao 083982914xxx

      - Xác minh số thuê bao Lê Hương G... sử dụng

      - Thu thập chứng cứ, tin nhắn, ghi âm cuộc gọi từ số điện thoại 0839822xxx đến số điện thoại của chị G... có nội dung chửi bới, dọa nạt, uy hiếp, xúc phạm danh dự, nhân phẩm chị G...

      ( Yêu cầu xác minh số 38 ngày 15/4/2020)

      Nguyên nhân của những tồn tại :

      a. Đối với công tác chỉ đạo, điều hành:

      + Lãnh đạo đơn vị chưa thường xuyên kiểm tra đến việc đề ra nội dung yêu cầu điều tra của Kiểm sát viên.

      + Chưa thực hiện sơ, tổng kết và rút kinh nghiệm trong việc đề ra yêu cầu xác minh để kịp thời có biện pháp khắc phục những thiếu sót hạn chế trong công tác này.

      b. Đối với các Kiểm sát viên

      + Một số Kiểm sát viên chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của việc đề ra yêu cầu xác minh trong hoạt động thực hành quyền công tố, kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm. Thậm chí là tư tưởng coi nhẹ khâu công tác này chỉ chú trọng đến hoạt động Kiểm sát điều tra. Chưa tích cực chủ động cùng với Điều tra viên nắm bắt quá trình giải quyết các vụ việc, chưa kiểm sát chặt chẽ, quản lý đầy đủ tố giác, tin báo về tội phạm; công tác phát hiện vi phạm và kiến nghị yêu cầu khắc phục chưa kịp thời.

     + Năng lực, trình độ của một số Kiểm sát viên còn hạn chế, thiếu kinh nghiệm nên đề ra yêu cầu xác minh chưa chuẩn xác chưa đúng với nội dung cần xác minh.

      3. Một số giải pháp để nâng cao chất lượng, nội dung bản yêu cầu xác minh trong hoạt động kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm
Để đảm bảo nâng cao chất lượng hoạt động kiểm sát đối với việc tiếp nhận và giải quyết đối với các tin báo tố giác tội phạm của Cơ quan điều tra Công an thành phố Lạng Sơn, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Lạng Sơn đã đề ra nhiều giải pháp yêu cầu các Kiểm sát viên thực hiện theo từng giai đoạn và có tổng kết rút kinh nghiệm chung trong đơn vị.

      a. Trong công tác chỉ đạo điều hành

      + Lãnh đạo đơn vị tăng cường công tác chỉ đạo điều hành, nâng cao chất lượng việc thực hành quyền công tố, kiểm sát tin báo, tố giác tội phạm, thường xuyên kiểm tra việc cập nhật hệ thống sổ thụ lý để nắm tình hình thụ lý, những biến động phát sinh tăng, giảm và kết quả xử lý đối với các tin báo, tố giác tội phạm để trao đổi với cơ quan điều tra có những biện pháp phù hợp đảm bảo cho hoạt động đấu tranh phòng chống tội phạm.

      + Tiếp tục triển khai và yêu cầu các Kiểm sát viên nghiên cứu và thực hiện nghiêm túc các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm, nhất là đối với Quy chế số 111/QĐ-VKSTC ngày 17/4/2020 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao về Công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát khởi tố, điều tra lưu ý các quy định từ Điều 38 đến Điều 43 chương IV quy định về Thực hành quyền công tố và kiểm sát việc khởi tố.

      + Bố trí 01 Kiểm sát viên trực tiếp là đầu mối theo dõi, tham mưu cho lãnh đạo đơn vị trong hoạt động kiểm sát việc giải quyết các tin báo tố giác tội phạm và quản lý việc mở cập nhật hệ thống sổ thụ lý, sổ quản lý, đăng ký số các bản yêu cầu xác minh do Viện kiểm sát ban hành và chuyển cho Cơ quan điều tra để thực hiện.

      + Tăng cường quan hệ phối hợp trong thực hiện Quy chế số 02 ngày 10/5/2020 - (Quy chế phối hợp giữa Công an - Viện kiểm sát - Hạt Kiểm lâm - Chi cục Thuế - Thanh tra - Đội quản lý thị trường số 1 trong việc tiếp nhận, phân loại, giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm và kiến nghị khởi tố.

      Quan hệ phối hợp với Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát luôn đảm bảo sự thống nhất trong hoạt động. Đối với các tin báo tố giác tội phạm phức tạp lãnh đạo 2 ngành (Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát) bố trí Kiểm sát viên, Điều tra viên có trình độ, năng lực và có kinh nghiệm trực tiếp thụ lý giải quyết,Các vướng mắc trong quá trình giải quyết đều được lãnh đạo 02 ngành họp bàn để có hướng giải quyết kịp thời. Đối với những tin báo được đề nghị gia hạn thời hạn giải quyết hay Tạm đình chỉ phải có lý do cụ thể, tránh tình trạng gia hạn thời hạn giải quyết hoặc tạm đình chỉ giải quyết đối với tin báo với những lý do chung chung như trước đây.

      b. Đối với Kiểm sát viên:

      + Phải thường xuyên cập nhật, nghiên cứu các văn bản pháp luật nâng cao trình độ chuyên môn, tri thức pháp luật nhất là đối với các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến hoạt động kiểm sát giải quyết các tin báo tố giác tội phạm.

      + Khi được phân công thụ lý giải quyết tin báo, tố giác tội phạm phải nghiên cứu kỹ nội dung tin báo, tố giác và lập hồ sơ kiểm sát theo đúng quy định.

      + Quá trình kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm Kiểm sát viên phải nắm chắc các quy định của pháp luật quy định về thầm quyền, tình tự, thủ tục tiếp nhận và giải quyết các tin báo, tố giác về tội phạm để có căn cứ tiến hành kiểm sát về thời hạn và thẩm quyền, trình tự thủ tục tiếp nhận tin báo, đảm bảo cho việc tiếp nhận tin báo, tố giác đúng thẩm quyền và tuân thủ theo đúng trình tự, thủ tục và thời hạn chuyển giao tin báo (sau khi tiếp nhận) cho Cơ quan chức năng có đúng thời hạn quy định của pháp luật không.

      Để kiểm sát được trình tự về tố tụng nói trên, Kiểm sát viên phải nắm và hiểu đúng các quy định của pháp luật về thẩm quyền, trình tự, thủ tục giải quyết các tin báo, tố giác tội phạm, thành thạo quy trình tiếp nhận, các hình thức tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm và trong từng trường hợp cụ thể. Đối việc phân loại xử lý tin báo, tố giác tội phạm, đây là một khâu quan trọng trong quá trình giải quyết. Việc chấp hành đúng thời hạn, phân loại đúng nguồn tin là tiền đề cơ sở để thực hiện có hiệu quả các hoạt động điều tra tiếp theo. Do vậy Kiểm sát viên phải kiểm sát về việc tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm. Đảm bảo cho việc xử lý nhanh chóng, hiệu quả những trường hợp cấp bách, cần ngăn chặn ngay tội phạm, thu thập chứng cứ, bảo vệ hiện trường, bảo vệ những người liên quan đến sự việc.

      Đối với những tin báo tố giác, tin báo về tội phạm không thuộc thẩm quyền giải quyết của mình mà Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra chưa kịp thời hoặc chưa chuyển cơ quan có thẩm quyền giải quyết thì Kiểm sát viên phải nhanh chóng báo cáo lãnh đạo đơn vị để chuyển ngay các tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố kèm theo các tài liệu có liên quan đã tiếp nhận cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền.

      Đối với những tin thuộc thẩm quyền giải quyết, Kiểm sát viên phải nghiên cứu kỹ nội dung tin báo, tố giác về tội phạm để xác định thẩm quyền, phạm vi giải quyết và những nội dung khác liên quan đến việc giải quyết tin báo để đề ra yêu cầu xác minh đối với tin báo.

      Hoạt động kiểm sát này sẽ được thể hiện bằng nội dung bản yêu cầu xác minh do Kiểm sát viên được phân công thụ lý nghiên cứu xây dựng và ban hành, theo quy định tại khoản 2 Điều 159 Bộ luật Tố tụng hình sự.

      + Kiểm sát viên thực hiện nghiêm túc, đầy đủ quy định của pháp luật về quy trình thụ lý, giải quyết các tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố. Đặc biệt chú trọng việc khai thác triệt để những thông tin, tài liệu từ người cung cấp tố giác, tin báo về tội phạm, từ Điều tra viên chuyển giao hồ sơ tố giác, tin báo về tội phạm để kiểm sát, xây dựng hồ sơ kiểm sát giải quyết tố giác, tin báo, chủ động đề ra yêu cầu kiểm tra, xác minh đối với 100% tin báo được phân công thụ lý giải quyết.

      Thực tiễn, sau một thời gian thực hiện công tác đề ra yêu cầu xác minh trong hoạt động thực hành quyền công tố kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm ở Viện kiểm sát nhân dân thành phố Lạng Sơn cho thấy việc đề ra yêu cầu xác minh bám sát vào nội dung tin báo, tố giác tội phạm sẽ đẩy nhanh được tiến độ và hiệu quả giải quyết nội dung tin báo, tố giác được khách quan, toàn diện và triệt để, đảm bảo hiệu quả đấu tranh phòng chống tội phạm, góp phần hạn chế oan sai, bỏ lọt tội phạm…nâng cao vị thế của ngành Kiểm sát, uy tín của Kiểm sát viên đối với Cơ quan Điều tra và Điều tra viên.

      Công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố của Viện kiểm sát được thực hiện chặt chẽ và hiệu quả sẽ hạn chế tối đa tin báo, tố giác quá hạn giải quyết, nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm.

Dương Minh Hồng - VKSND thành phố Lạng Sơn



hỗ trợ & tư vấn

Văn phòng tổng hợp

Hotline: 02053.716.910

Bản đồ trung tâm

Lịch tiếp dân

bộ đếm truy cập


Đầu trang