VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỈNH LẠNG SƠN
Lạng Sơn 0 Lạng Sơn 1 Lạng Sơn 2 Lạng Sơn 5 Lạng Sơn 7

NGHIÊN CỨU PHÁP LUẬT

Một số kỹ năng trong công tác Kiểm sát tha tù trước thời hạn có điều kiện

Cập nhật: 11-08-2020 | NGHIÊN CỨU PHÁP LUẬT | Lượt xem: 517

      Tha tù trước thời hạn có điều kiện là hình thức khoan hồng của pháp luật hình sự nước ta, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người lầm lỗi sớm tái hòa nhập cộng đồng, trở thành người công dân tốt, có ích cho xã hội. 

      Tha tù trước thời hạn có điều kiện là những phạm nhân đủ điều kiện, có quyết định của Tòa án về tha tù trước thời hạn có điều kiện được tha về, tiếp tục chịu sự quản lý, giám sát, giáo dục của chính quyền địa phương trong thời hạn chấp hành án phạt tù còn lại.

      Điểm mới của Chế định tha tù trước thời hạn có điều kiện, đó chính là một hình thức chấp hành án phạt tù. Người được tha tù trước thời hạn có điều kiện không phải chấp hành phần thời hạn phạt tù còn lại trong cơ sở giam giữ mà chấp hành thời gian thử thách trong thời hạn bằng thời hạn chấp hành án phạt tù còn lại của hình phạt tù khi có đủ điều kiện được quy định tại Điều 66 Bộ luật Hình sự năm 2015.

      1. Kiểm sát điều kiện tha tù trước thời hạn có điều kiện

      Thứ nhất phải bám sát quy định tại khoản 1, 2 Điều 66 BLHS năm 2015 để xem xét người đang chấp hành hình phạt tù có thể được tha tù trước thời hạn khi có đủ các điều kiện như thế nào?

      Thứ hai, cần nghiên cứu kỹ Nghị quyết số 01/2018/NQ-HĐTP ngày 24/4/2018 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, hướng dẫn áp dụng Điều 66 và Điều 106 của Bộ luật Hình sự về tha tù trước thời hạn có điều kiện.

      Thứ ba, cần nghiên cứu giải đáp vướng mắc về kiểm sát thi hành án phạt tù của Viện kiểm sát nhân dân tối cao.

      Thứ tư, thường xuyên theo dõi cập nhập, nghiên cứu hướng dẫn của ngành, liên ngành Trung ương, Thông báo rút kinh nghiệm của Viện kiểm sát nhân dân cấp cao về công tác kiểm sát tha tù trước thời hạn có điều kiện.

      Trên thực tế qua hai năm thực hiện kiểm sát tha tù trước thời hạn có điều kiện thấy có một số nhận thức và vướng mắc tác giả nêu lại để các Kiểm sát viên được phân công làm công tác này lưu ý không mắc phải những sai sót tương tự. Ví dụ như:

      Đã được giảm thời hạn chấp hành án phạt tù: Nếu người đang chấp hành án phạt tù phạm tội ít nghiêm trọng thì không cần điều kiện này. Khi xem xét điều kiện này cán bộ Trại tạm giam, Trại tạm giam và cơ quan Thi hành án hình sự, chưa nghiên cứu kỹ văn bản hướng dẫn nên khi thực hiện đã không xem xét khung hình phạt về tội phạm ít nghiêm trọng lại xem xét mức án các phạm nhân bị xử phạt để lập hồ sơ. Quá trình kiểm sát, Kiểm sát viên đã kịp thời phát hiện sai sót, vì các phạm nhân bị xử phạt dưới 3 năm, thậm trí là chỉ vài tháng nhưng đã phạm vào tội nghiêm trọng hoặc rất nghiêm trọng nên phải có điều kiện "Đã được giảm thời hạn chấp hành án phạt tù" mới là một trong các điều kiện để được xét.

      Phạm tội lần đầu (đã được Viện kiểm sát nhân dân tối cao giải đáp). Tuy nhiên trên thực tế vẫn gặp phải vướng mắc như: tội Vận chuyển, Buôn bán hàng cấm (Pháo), Lưu hành tiền giả. Bản án nêu, ngoài lần phạm tội này, bị cáo khai còn thực hiện hành vi vận chuyển, buôn bán nhiều lần trước đó (có đủ yếu tố cấu thành tội phạm). Nhưng không xác định được trọng lượng, chủng loại và cũng không xác định được bị hại nên không có căn cứ để xử lý trong vụ án này. Có ý kiến cho rằng như vậy thì không được coi là phạm tội lần đầu, vì hành vi mà tự bị cáo khai ra có đủ yếu tố cấu thành tội phạm nên không đủ điều kiện xét tha tù trước thời hạn có điều kiện. Tuy nhiên trên cơ sở nghiên cứu các văn bản hướng dẫn và tham khảo ý kiến của Vụ nghiệp vụ thấy việc các bị cáo tự nguyên khai báo, nhưng không có đủ các tài liệu, chứng cứ khác vì lời khai của bị can, bị cáo không phải là chứng cứ duy nhất để buộc tội bị cáo mà phù hợp với các chứng cứ tài liệu khác và áp dụng theo hướng có lợi nên các trường hợp này đủ điều kiện để xét tha tù trước thời hạn có điều kiện.

      Về điều kiện “Khi về địa phương không ảnh hưởng đến an ninh trật tự, an toàn xã hội” theo quy định khoản 7 Điều 2 Nghị quyết số 01/2018/NQ-HĐTP ngày 24/4/2018 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao. Quy định này, còn mang tính tùy nghi, chưa phù hợp và chặt chẽ. Khi người có thẩm quyền nhận xét, xác nhận có thể chủ quan, cảm tính. Do đó, nếu phạm nhân được nơi chấp hành án đánh giá có nhiều tiến bộ, xếp loại cải tạo tốt ở nhiều quý liền kề hoặc có thành tích xuất sắc, lập công trong quá trình lao động, cải tạo trước thời điểm lập hồ sơ xét, đề nghị tha tù thì không cần thiết phải xác minh. Tuy nhiên hiện nay nếu xác minh, địa phương xác nhận "Ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự" thì không được xem xét tha tù, ảnh hưởng đến quyền lợi của người đang chấp hành án phạt tù. Vướng mắc này nhiều địa phương trong cả nước có ý kiến, đề nghị nhưng chưa có hướng dẫn, giải đáp cụ thể.

      Về thời hạn tù còn lại chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể, các trường hợp thời hạn chấp hành án phạt tù còn lại trên, dưới một năm tùy từng trường hợp cụ thể phải nghiên cứu, xem xét thận trọng chặt chẽ đảm bảo đúng quy định tại khoản 7 Điều 2 Nghị quyết số 01/2018/NQ-HĐTP ngày 24/4/2018 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao. Trên thực tế qua công tác kiểm sát quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện, một số tỉnh đã kháng nghị phúc thẩm đề nghị Hủy quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện đối với một số phạm nhân như: có thời hạn chấp hành án phạt tù còn lại dài (Từ hơn 8 tháng đến trên 1 năm), hành vi thể hiện tính chất côn đồ, xã hội đen, đối tượng chủ mưu, cầm đầu… Kết quả Tòa án nhân dân cấp cao đã chấp nhận 3/4 kháng nghị, quyết định Hủy quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện đối với 3 phạm nhân(Tại Thông báo rút kinh nghiệm số 42/TB-VC1-HS ngày 01/10/2019 của Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội).

      2. Kiểm sát việc lập hồ sơ

      Kiểm sát viên được phân công phải kiểm sát chặt chẽ quy định tại Khoản 1 Điều 368 BLTTHS năm 2015 để việc áp dụng theo đúng quy định của pháp luật; rà soát, nhằm phát hiện những phạm nhân đủ điều kiện tha tù trước thời hạn, nhưng không được cơ quan có thẩm quyền đề nghị, thì yêu cầu cơ quan đó lập hồ sơ đề nghị tha tù cho họ.

      Kiểm sát chặt chẽ hồ sơ theo quy định tại Điều 4 Thông tư liên tịch số 04/2018/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC ngày 09/02/2018 của Bộ Công an, Bộ Quốc Phòng, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, quy định phối hợp thực hiện quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 về tha tù trước thời hạn có điều kiện. Các văn bản, tài liệu phải được thu thập đầy đủ, như: Đơn xin tha tù trước thời hạn của phạm nhân kèm theo cam kết không vi phạm pháp luật, các nghĩa vụ phải chấp hành khi được tha tù trước thời hạn; bản sao quyết định giảm thời hạn chấp hành án phạt tù đối với người bị kết án về tội phạm nghiêm trọng trở lên; văn bản, tài liệu thể hiện việc chấp hành xong hình phạt bổ sung là hình phạt tiền, án phí, các nghĩa vụ dân sự; tài liệu về cá nhân, hoàn cảnh gia đình của phạm nhân; kết quả xếp loại chấp hành án phạt tù quý, 6 tháng, năm; quyết định khen thưởng hoặc giấy xác nhận của cơ quan có thẩm quyền về việc phạm nhân lập công (nếu có); văn bản đề nghị tha tù trước thời hạn của cơ quan lập hồ sơ. Đối với văn bản đề nghị tha tù trước thời hạn của cơ quan lập hồ sơ phải thể hiện đầy đủ, rõ ràng các nội dung chính như: Số, ngày, tháng, năm ban hành văn bản; họ tên, chức vụ, chữ ký của người có thẩm quyền đề nghị; họ tên, giới tính, năm sinh, nơi cư trú của phạm nhân; nơi phạm nhân chấp hành thời gian thử thách; thời gian đã chấp hành án phạt tù; thời gian chấp hành án phạt tù còn lại; nhận xét và đề nghị của cơ quan lập hồ sơ.

      Kiểm sát viên phải nghiên cứu hồ sơ, kiểm sát chặt chẽ, đối chiếu với sổ kỷ luật, tránh trường hợp phạm nhân bị kỷ luật nhưng vẫn xếp loại cải tạo khá, tốt để đề nghị xét tha tù.

      3.Kiểm sát phiên họp và Quyết định tha tù

      Kiểm sát viên được phân công tham gia phiên họp, phải thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định tại khoản 5, 6, 7 và kiểm sát quyết định theo quy định tại khoản 8 Điều 368 BLTTHS năm 2015.

      Tại phiên họp Kiểm sát viên phải kiểm sát về trình tự, thủ tục và thành phần Hội đồng để phiên họp được thực hiện theo đúng quy định.

      4. Kiểm sát việc niêm yết và tổ chức công bố quyết định

      Theo quy định tại khoản 9 Điều 368 BLTTHS năm 2015, thì ngay sau khi nhận được quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện cơ sở giam giữ phải tổ chức công bố quyết định này và thực hiện các thủ tục thi hành quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện.

      Tuy nhiên theo quy định tại khoản 11 Điều 368 BLTTHS, thì Viện kiểm sát có quyền kháng nghị, phạm nhân có quyền khiếu nại đối với quyết định về việc chấp nhận hoặc không chấp nhận đề nghị tha tù trước thời hạn có điều kiện. Do vậy theo quy định tại khoản 1 Điều 59 của Luật Thi hành án hình sự năm 2019 "1. Ngay sau khi nhận được quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện, trại giam, trại tạm giam, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện phải niêm yết danh sách phạm nhân được tha tù trước thời hạn có điều kiện tại cơ sở giam giữ phạm nhân. Ngay sau khi quyết định tha tù trước thời hạn có hiệu lực pháp luật, trại giam, trại tạm giam, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện cấp giấy chứng nhận tha tù trước thời hạn có điều kiện và tha phạm nhân. Thời gian thử thách được tính từ ngày quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện có hiệu lực pháp luật."

      5. Kiểm sát việc xử lý vi phạm nghĩa vụ trong thời gian thử thách của người được tha tù trước thời hạn để hủy quyết định tha tù

      Kiểm sát viên được phân công phải kiểm sát chặt chẽ theo quy định tại các khoản 3, 4 Điều 66 BLHS năm 2015. Nếu người đó thực hiện hành vi phạm tội mới trong thời gian thử thách thì Tòa án buộc người đó chấp hành hình phạt của bản án mới và tổng hợp với phần hình phạt tù chưa chấp hành của bản án trước theo quy định tại Điều 56 của BLHS năm 2015.

      Trên thực tế còn vướng mắc về việc phạm nhân vi phạm nghĩa vụ 2 lần trở lên, ví dụ như trường hợp phạm nhân đi khỏi địa phương không xin phép. Khi được triệu tập lần thứ nhất (hợp lệ) nhưng do phạm nhân không có mặt tại địa phương nên không nhận và cũng không biết có giấy triệu tập, gia đình cũng không biết phạm nhân ở đâu. Do đó có triệu tập bao nhiêu lần thì phạm nhân cũng không nhận và không được biết. Như vậy có được coi là cố ý vi phạm nghĩa vụ 2 lần trở lên không. Nếu không coi là cố ý vi phạm nghĩa vụ 2 lần trở lên thì sẽ hết thời gian thử thách và không xử lý (Hủy quyết định tha tù trước thời hạn đối với phạm nhân), vì vậy không có tác dụng giáo dục, răn đe, phòng ngừa chung. Theo quan điểm của tác giả với những trường tương tự như trên cần xác định là cố ý vi phạm nghĩa vụ 2 lần trở lên, vi phạm thứ nhất là phạm nhân được triệu tập nhưng không có mặt, vi phạm thứ hai là việc phạm nhân đi khỏi địa phương không xin phép chính quyền địa phương theo quy định. Tuy nhiên vướng mắc này chưa được liên ngành cấp trên hướng dẫn cụ thể.

      6. Kiểm sát việc Tòa án rút ngắn thời gian thử thách đối với người được tha tù trước thời hạn có điều kiện

      Kiểm sát viên phải kiểm sát việc theo dõi quá trình chấp hành thời gian thử thách của người được tha tù trước thời hạn có điều kiện. Khi họ đã chấp hành được ít nhất một phần hai thời gian thử thách và có nhiều tiến bộ thì theo đề nghị của cơ quan Thi hành án hình sự có thẩm quyền, Tòa án có thể quyết định rút ngắn thời gian thử thách.

      Trên thực tế một số cơ quan Thi hành án hình sự có thẩm quyền chưa nghiên cứu kỹ văn bản và hồ sơ đề nghị thường không đủ điều kiện theo quy định tại khoản 2 Điều 6 Nghị quyết số 01/2018/NQ-HĐTP ngày 24/4/2018 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, đó là "…và lập thành tích trong lao động sản xuất, bảo vệ an ninh tổ quốc… được cơ quan cấp tỉnh trở lên khen thưởng". Vì vậy Kiểm sát viên khi được phân công nhiệm vụ phải kiểm sát trình tự và hồ sơ một cách chặt chẽ, đảm bảo đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật.

      Mỗi Kiểm sát viên, Kiểm tra viên xác lập được kỹ năng kiểm sát tha tù, hủy quyết định hoặc rút ngắn thời gian thử thách của tha tù trước thời hạn có điều kiện một cách tỉ mỷ, thận trọng, chặt chẽ, sẽ tránh được tình trạng Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân phải kiến nghị, kháng nghị hay hủy quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện nhằm bảo đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội, đem lại niềm vui cho phạm nhân và bảo đảm cho pháp luật thi hành án hình sự được tuân thủ nghiêm minh và thống nhất./.

Trần Thị Hồng - Phòng 8 VKSND tỉnh Lạng Sơn



hỗ trợ & tư vấn

Văn phòng tổng hợp

Hotline: 02053.716.910

Bản đồ trung tâm

Lịch tiếp dân

bộ đếm truy cập


Đầu trang