VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỈNH LẠNG SƠN
Lạng Sơn 0 Lạng Sơn 1 Lạng Sơn 2 Lạng Sơn 5 Lạng Sơn 7

NGHIÊN CỨU PHÁP LUẬT

Tình hình tội phạm Lừa đảo chiếm đoạt tài sản và biện pháp phòng ngừa

Cập nhật: 05-05-2020 | NGHIÊN CỨU PHÁP LUẬT | Lượt xem: 518

      Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế xã hội, đặc biệt là sự bùng nổ của công nghệ viễn thông và công nghệ thông tin, những hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản có sự phát triển, biến tướng ngày càng tinh vi, khó dự đoán và khó phòng ngừa hơn. Trong thời gian qua, trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn số lượng tội phạm, đơn thư tố giác về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản liên tục gia tăng với rất nhiều dạng thủ đoạn khác nhau. Trong bài viết này, tác giả sẽ tổng hợp và đề cập đến một số dạng hành vi phổ biến và nổi cộm nhất.

      1. Lừa đảo thông qua hình thức vay, mượn tiền, trao đổi mua bán

      Đối với những người làm việc trong lĩnh vực kinh doanh, buôn bán, việc vay, mượn tiền diễn ra thường xuyên bởi đặc thù của công việc kinh doanh là phải có nguồn vốn, nguồn vốn lớn hay nhỏ tùy thuộc vào quy mô kinh doanh. Xuất phát từ nhu cầu này, những người có một lượng tiền nhàn dỗi thường có tâm lý muốn “tiền tiếp tục sinh ra tiền”, cách thức đơn giản và phổ biến nhất là cho người khác vay tiền để thu lãi.

      Nắm bắt được tâm lý như vậy, nhiều đối tượng đã lợi dụng các mối quan hệ quen biết để hỏi vay, mượn tiền sau đó chiếm đoạt. Các đối tượng đưa ra nhiều lý do khác nhau nhằm che giấu mục đích chiếm đoạt tài sản của mình như vay tiền để góp vốn đầu tư, kinh doanh, vay tiền để đáo hạn ngân hàng,… đồng thời đặt ra mức lãi suất cao để đánh vào “lòng tham” của người cho vay, phổ biến hiện nay là cách tính lãi từ 2.000 đồng đến 10.000 đồng/ 1.000.000 đồng/ 01 ngày hoặc có thể cao hơn. Cách tính lãi này tương đương với mức từ 73% đến 365%/năm, cao hơn nhiều lần so với mức lãi suất tối đa theo quy định hiện nay (20%/năm). Qua công tác đấu tranh tội phạm, kết quả xác định các đối tượng thường sử dụng số tiền vay được vào việc trả nợ hoặc các hình thức đánh bạc như ghi số đề, cá độ bóng đá, đánh bài trực tuyến,… không có khả năng thu hồi.

      Hành vi lừa đảo trở nên nghiêm trọng hơn khi các đối tượng vay tiền của nhiều người để xoay vòng trả nợ. Với thủ đoạn này, đối tượng phạm tội tạo được lòng tin lớn với những người cho vay tiền do thường xuyên trả nợ đúng hạn cả tiền gốc và tiền lãi đã thỏa thuận (lấy tiền vay của người này để trả nợ cho người kia), từ đó người cho vay tiền mang tâm lý chủ quan, sẵn sàng cho các đối tượng vay thêm tiền khi có yêu cầu. Khi hành vi phạm tội bị phát hiện, số tiền các bị hại bị chiếm đoạt thường rất lớn, có thể lên đến vài chục tỷ đồng.

      Trong năm 2019, Tòa án nhân dân tỉnh Lạng Sơn đã xét xử một số vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản với dạng thủ đoạn trên, như vụ án Nguyễn Thị H (SN 1981, trú tại thành phố Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn chiếm đoạt trên 50 tỷ đồng; vụ án Hoàng Thị N (SN 1977, trú tại TP Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn) chiếm đoạt trên 22 tỷ đồng;…

      2. Lừa đảo thông qua việc trao đổi mua bán

      Hình thức lừa đảo này ít xuất hiện trong thời gian qua, tuy nhiên khi dịch Covid-19 bùng phát thì dạng lừa đảo này lại xuất hiện trở lại.

      Đầu năm 2020, Hồ Thúy N (SN 1986, HKTT tại H. Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn) lợi dụng tình hình dịch bệnh, nhu cầu về khẩu trang và thiết bị đo thân nhiệt ở Trung Quốc tăng cao, N đã liên lạc và thỏa thuận qua điện thoại với một số người sinh sống tại Trung Quốc về việc N nhận đặt mua các loại mặt hàng này ở Việt Nam sau đó gửi sang Trung Quốc cho họ để bán và N hưởng tiền công. Sau khi thỏa thuận được, những người này đã chuyển tiền cho N hơn 1,6 tỷ đồng, số tiền này N không dùng để mua hàng như đã thỏa thuận mà sử dụng vào mục đích cá nhân.

      Không chỉ trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn, trong thời gian xảy ra dịch Covid-19, trên toàn quốc cũng xảy ra nhiều vụ việc, vụ án tương tự vụ án trên.

      3. Lừa đảo thông qua hình thức nhận xin việc

      Trong thời gian qua, trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn xuất hiện một số vụ án, vụ việc các đối tượng lợi dụng sự thiếu hiểu biết của người dân, đặc biệt ở các vùng nông thôn, tự giới thiệu bản thân có khả năng xin việc hoặc nhờ xin việc vào các cơ quan nhà nước, sau đó nhận hồ sơ, giấy tờ cùng tiền xin việc của những người có nhu cầu và hứa hẹn thời điểm được đi làm. Trong khoảng thời gian đã hứa hẹn, các đối tượng tiếp tục đưa ra nhiều lý do khác nhau liên quan đến xin việc để bị hại chuyển thêm tiền. Các vụ án khi bị phát hiện, các đối tượng đều trình bày đã chuyển tiền cho một hoặc một số người khác để nhờ xin việc và bị chiếm đoạt, bản thân các đối tượng cũng là bị hại, tuy nhiên quá trình điều tra không xác định được những đối tượng này hoặc xác định được nhưng không có tài liệu gì chứng minh việc giao nhận tiền, vì vậy việc thu hồi tài sản bị chiếm đoạt hầu như không thực hiện được.

      4. Lừa đảo thông qua hình thức giả danh cán bộ cơ quan nhà nước hoặc cơ quan chức năng khác

      Trong khoảng thời gian nửa cuối năm 2019, trên các phương tiện thông tin đại chúng đưa tin về vụ nhiều người bị các đối tượng gọi điện thoại giả danh là cán bộ của các cơ quan Công an, Viện kiểm sát, Tòa án thông báo người này hoặc gia đình của họ đang liên quan đến một vụ án hình sự, yêu cầu phải cung cấp số tài khoản, mật khẩu hoặc yêu cầu chuyển tiền đến một số tài khoản lạ để phục vụ công tác điều tra. Đây là một thủ đoạn mới hết sức nguy hiểm, không chỉ xâm phạm đến quyền sở hữu tài sản mà còn gây ảnh hưởng xấu đến uy tín của các cơ quan chức năng.

      Đầu năm 2020, tại Việt Nam xuất hiện thêm hình thức giả danh thương hiệu lừa đảo qua tin nhắn trên mạng viễn thông. Bằng nhiều hình thức khác nhau, các đối tượng thu thập thông tin khách hàng, sau đó giả mạo tin nhắn thương hiệu (SMS Brand Name) của các Ngân hàng phát tán tin nhắn đến số điện thoại của khách hàng trong đó kèm theo đường dẫn (Link) các web giả mạo có tên gần giống với tên trang web chính thức của Ngân hàng. Ví dụ: “***Bank thông báo: Tài khoản của quý khách sẽ bị tạm ngưng dịch vụ vào ngày 01 tháng 12. Quý khách nhanh chóng đăng nhập vào http://www.***bank.top để kích hoạt và cập nhật tài khoản”. Khách hàng khi đọc những tin nhắn này rất dễ nhầm lẫn đây là tin nhắn chính thức của Ngân hàng.

      5. Lừa đảo thông qua mạng xã hội

      Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin mang đến nhiều tiện ích mới cho xã hội nhưng cùng với đó là nguy cơ phát sinh nhiều hình thức phạm tội mới tinh vi và khó kiểm soát hơn. Hiện nay các đối tượng phạm tội lợi dụng vào hai yếu tố: Một là tính bảo mật của ứng dụng, thiết bị chưa cao, hai là tầm hiểu biết của người dân về công nghệ thông tin chưa đồng đều và còn nhiều hạn chế.

      Như vụ án Lê Tiến Đ (SN 1998, HKTT tại H. Kim Động, tỉnh Hưng Yên) lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua mạng xã hội Zalo, Đ giả danh là người đại diện của Công ty Zalo thông báo đến anh Trần Văn T (SN 1972, HKTT tại TP. Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn) về việc tài khoản anh T đã bị hack (chiếm quyền sử dụng) và yêu cầu anh T cung cấp cho Đ mật khẩu đăng nhập tài khoản để khắc phục. Do tâm lý lo lắng và không hiểu biết rõ nên anh T đã cung cấp mật khẩu, sau đó Đ yêu cầu anh T đăng xuất tài khoản. Ngay khi anh T đăng xuất, Đ đã đăng nhập vào và chiếm quyền sử dụng, thay đổi mật khẩu, sử dụng tài khoản này dưới danh nghĩa là anh T để lừa đảo chiếm đoạt tài sản của người khác.

      Hoặc một hình thức khác phổ biến hiện nay đó là lập các tài khoản ảo với nội dung thông tin gần giống với thông tin của tài khoản thật để lừa đảo người khác chuyển tiền hoặc nạp tiền. Do hiện nay trên các ứng dụng mạng xã hội chưa có cách thức để quản lý, loại bỏ các tài khoản ảo nên các tài khoản này vẫn tồn tại rất nhiều và ngày càng khó phân biệt với tài khoản thật hơn, dễ gây nhầm lẫn.

      Để phòng, tránh các dạng hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản nêu trên, cần lưu ý:

      Thứ nhất, Khi cho vay, mượn tiền hoặc trao đổi mua bán, cần tìm hiểu, nắm bắt các thông tin liên quan đến hoạt động kinh doanh, công việc của người vay, đối tác; các giao dịch vay, mượn, mua bán cần xác lập hợp đồng, giấy tờ cụ thể và nên có thỏa thuận về tài sản bảo đảm.

      Thứ hai, hành vi dùng tiền để xin việc làm là hành vi bị pháp luật cấm, vì vậy tuyệt đối không đưa tiền cho các đối tượng khi được gợi ý đưa tiền.

      Thứ ba, mỗi cá nhân cần trang bị một số kiến thức cơ bản về pháp luật và công nghệ thông tin, nêu cao tinh thần cảnh giác để tránh trở thành nạn nhân của hành vi lừa đảo thông qua hình thức giả danh cũng như lừa đảo qua mạng xã hội.

      Khi các cơ quan chức năng cần làm việc sẽ có giấy mời hoặc giấy triệu tập đến trụ sở cơ quan, không làm việc ngoài trụ sở cơ quan; đối với các số tài khoản có liên quan đến vụ án cơ quan chức năng chỉ sử dụng thông tin sao kê (lịch sử giao dịch) được thu thập tại Ngân hàng, không yêu cầu chủ tài khoản phải cung cấp thông tin về “tên đăng nhập” hay “mật khẩu đăng nhập” của tài khoản, không yêu cầu phải thực hiện các giao dịch chuyển tiền, do đó mọi yêu cầu chuyển khoản với lý do để phục vụ điều tra đều là hình thức lừa đảo; khi có số điện thoại lạ trao đổi về các nội dung trên, người nghe cần hỏi rõ về cơ quan, đơn vị, tên cán bộ gọi đến, sau đó gọi đến số điện thoại của cơ quan, đơn vị này hoặc đến trụ sở để kiểm tra lại thông tin có chính xác hay không.

      Đối với các tin nhắn của Ngân hàng, khách hàng nên liên hệ trực tiếp với Ngân hàng để xác minh thông tin trước khi truy cập vào các đường dẫn được gửi kèm theo tin nhắn.

      Khi sử dụng mạng xã hội, cần nắm bắt cách thức hoạt động, vận hành của các ứng dụng; tìm hiểu rõ thông tin về tài khoản mà mình đang tương tác, hết sức cảnh giác khi thực hiện các giao dịch mua, bán hàng hóa và luôn lựa chọn cách thức thanh toán an toàn nhất, tuyệt đối không trao đổi, cung cấp thông tin bí mật của tài khoản.

Nguyễn Huy Hoàng – Phòng 1 Viện KSND tỉnh Lạng Sơn.



THÔNG BÁO

hỗ trợ & tư vấn

Văn phòng tổng hợp

Hotline: 02053.716.910

Bản đồ trung tâm

Lịch tiếp dân

bộ đếm truy cập


Đầu trang