VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỈNH LẠNG SƠN
Lạng Sơn 0 Lạng Sơn 1 Lạng Sơn 2 Lạng Sơn 5 Lạng Sơn 7

NGHIÊN CỨU PHÁP LUẬT

Một số lưu ý khi tổ chức phiên tòa dân sự, hành chính rút kinh nghiệm

Cập nhật: 04-04-2019 | NGHIÊN CỨU PHÁP LUẬT | Lượt xem: 331

      Nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính, vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động và những việc khác theo quy định của pháp luật, vừa qua, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao ban hành Hướng dẫn số 32/HD-VKSTC hướng dẫn việc tham gia, tham dự phiên tòa dân sự, hôn nhân và gia đình, hành chính, kinh doanh thương mại, lao động rút kinh nghiệm. 

      Để việc tổ chức các phiên tòa dân sự, hành chính có hiệu quả theo Hướng dẫn số 32/HD-VKSTC, cần lưu ý một số nội dung:
      Thứ nhất: Việc lựa chọn vụ án để tổ chức phiên tòa rút kinh nghiệm
      Phiên tòa dân sự, hành chính rút kinh nghiệm phải là phiên tòa mà Viện kiểm sát có trách nhiệm phải tham gia ở cấp sơ thẩm theo quy định tại Khoản 2Điều 21, phiên tòa phúc thẩm theo quy định tại Khoản 3 Điều 21 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; Khoản 2 Điều 25 Luật Tố tụng hành chính năm 2015. Việc lựa chọn vụ án để tổ chức phiên tòa rút kinh nghiệm phải đảm bảo một trong các tiêu chí:
      - Những vụ án phức tạp, có tính chất điển hình;
      - Những vụ án tranh chấp xảy ra phổ biến ở địa phương;
     - Những vụ án đa dạng người tham gia tố tụng hoặc người bảo vệ quyền và lợi ích của các đương sự (trừ những vụ án có liên quan đến bí mật Nhà nước hoặc bí mật đời tư của các đương sự trong vụ án).
      Thứ hai: Đối với Kiểm sát viên tham gia phiên tòa
      Công tác chuẩn bị của Kiểm sát viên
     - Công tác nghiên cứu hồ sơ: Cần xác định rõ nguyên đơn, người khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết; xác định thẩm quyền, quan hệ pháp luật; quyền lợi, nghĩa vụ của các bên liên quan; yêu cầu phản tố của bị đơn. Kiểm sát chặt chẽ việc tuân theo pháp luật của Thẩm phán, người tham gia tố tụng qua các văn bản tố tụng như thông báo thụ lý, giấy triệu tập người tham gia tố tụng, quyết định áp dụng biện pháp thu thập chứng cứ; biên bản lấy lời khai, biên bản hòa giải, thẩm định, đối thoại.v.v có phù hợp với mẫu (nếu có), ngày tháng năm ban hành, thẩm quyền ban hành, con dấu, chữ ký của người có thẩm quyền đồng thời đối chiếu với quy định của pháp luật xem những văn bản đó có phù hợp hay không. Các văn bản về tố tụng như thời hiệu, thời hạn, việc áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, các biện pháp thu thập chứng cứ phải được kiểm sát chặt chẽ xem có vi phạm hay không. Khi nghiên cứu hồ sơ, Kiểm sát viên phải căn cứ Điều 95 Bộ luật Tố tụng dân sự, Điều 82 Luật Tố tụng hành chính để xác định những tài liệu nào là chứng cứ, những tình tiết, sự kiện nào không phải chứng minh và những tài liệu đó có được thu thập đúng trình tự, thủ tục mà Bộ luật Tố tụng dân sự, Luật Tố tụng hành chính quy định hay không. Chú ý quyền, nghĩa vụ của các bên trong vụ án để định hướng đường lối giải quyết và những văn bản pháp luật cần áp dụng. Ngoài nội dung báo cáo kết quả nghiên cứu như những vụ án thông thường như lời khai của nguyên đơn, người khởi kiện, lời khai của bị đơn, người bị kiện, lời khai của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, lời khai nhân chứng, nội dung các tài liệu giải thích, trả lời của cơ quan có thẩm quyền, nội dung quá trình xác minh thu thập chứng cứ, kết quả xem xét thẩm định, định giá, biện pháp khẩn cấp tạm thời và quan điểm của cán bộ nghiên cứu đồng thời nêu lý do lựa chọn vụ án đó để tổ chức phiên tòa rút kinh nghiệm.
      - Dự kiến diễn biến phiên tòa: Trên cơ sở kết quả nghiên cứu hồ sơ vụ án, Kiểm sát viên tham gia phiên tòa lập dự kiến diễn biến tại phiên tòa, những tình huống có thể xảy ra trong quá trình xét xử; phải nắm vững các căn cứ pháp luật áp dụng giải quyết các tình huống xảy ra; những vấn đề có thể Hội đồng xét xử hỏi ý kiến Kiểm sát viên trước khi quyết định, phương án giải quyết của Viện kiểm sát trong các trường hợp như việc yêu cầu thay đổi thành viên Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa, Kiểm sát viên; về sự vắng mặt của đương sự; luật sư và những người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, người giám định; bổ sung người tham gia tố tụng; xuất hiện chứng cứ mới hoặc lý do khác dẫn đến tạm hoãn phiên tòa, ngừng phiên tòa, đình chỉ xét xử.
      - Chuyển tài liệu, hồ sơ cho những người tham dự phiên tòa: Sau khi chuẩn bị xong hồ sơ kiểm sát vụ án, trước khi mở phiên tòa (ít nhất là 02 ngày) Kiểm sát viên tham gia phiên tòa rút kinh nghiệm phải chuyển bản báo cáo kết quả nghiên cứu vụ án (chưa có quan điểm của lãnh đạo đơn vị), dự kiến câu hỏi tại phiên tòa, dự thảo bài phát biểu của Kiểm sát viên tại phiên tòa cho những người tham dự phiên tòa rút kinh nghiệm nghiên cứu, thuận lợi cho việc theo dõi, góp ý kiến sau này.
      - Báo cáo kết quả nghiên cứu hồ sơ: Chú ý việc giao nộp tài liệu, chứng cứ của đương sự, việc thu thập tài liệu, chứng cứ của Tòa án có đúng quy định, trình tự hay không. Phân tích đánh giá đầy đủ những tài liệu, chứng cứ một cách toàn diện khách quan, căn cứ điều luật để đưa ra đề xuất việc giải quyết vụ án; quan điểm về kháng cáo của đương sự; những lý lẽ cần làm rõ thêm để bảo vệ kháng nghị của Viện kiểm sát (đối với phiên tòa phúc thẩm).
      Hoạt động tham gia phiên tòa của Kiểm sát viên
      - Đối với phiên tòa sơ thẩm: Kiểm sát viên tham gia phiên tòa phải kiểm sát chặt chẽ việc tuân theo pháp luật tố tụng của người tiến hành tố tụng người tham gia tố tụng, kịp thời có ý kiến để việc tổ chức phiên tòa đúng quy định của pháp luật. Trong quá trình diễn biến phiên tòa, Kiểm sát viên phải ghi chép đầy đủ, nắm chắc nội dung câu hỏi, đặt câu hỏi ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu, tập trung lắng nghe câu trả lời, so sánh, đối chiếu giữa câu hỏi và nội dung trả lời đã đáp ứng yêu cầu hay chưa, đánh giá tổng thể kết quả hỏi để phát hiện có nội dung, tình tiết nào mới so với tài liệu, chứng cứ đã có trong hồ sơ; các mâu thuẫn với chứng cứ có trong hồ sơ hay đã được giải quyết; có vấn đề mới nào khác với định hướng về việc giải quyết vụ án của Viện kiểm sát trước khi tham gia phiên tòa không; những thay đổi đó có cần báo cáo lãnh đạo Viện hay Kiểm sát viên tự quyết định.
Phát biểu của Kiểm sát viên về việc giải quyết vụ án phải phù hợp với kết quả nghiên cứu hồ sơ vụ án và quá trình xét xử tại phiên Tòa. Trường hợp tại phiên tòa xuất hiện những tình tiết làm rõ hơn, đầy đủ hơn về nội dung vụ án hoặc những tình tiết mới rõ ràng, có căn cứ làm thay đổi một phần hoặc toàn bộ dự thảo bản phát biểu thì Kiểm sát viên chỉnh sửa, bổ sung để phát biểu ý kiến về việc giải quyết vụ án cho phù hợp. Nếu tại phiên Tòa có những tài liệu, chứng cứ mới làm thay đổi nội dung vụ án hoặc những tài liệu, chứng cứ mới đó chưa đầy đủ cơ sở vững chắc để giải quyết vụ án thì Kiểm sát viên đề nghị Hội đồng xét xử tạm ngừng phiên tòa theo quy định tại Khoản 2 Điều 21 Quy chế công tác kiểm sát giải quyết các vụ án hành chính và Quy chế công tác kiểm việc giải quyết các vụ, việc dân sự.
      - Đối với phiên tòa phúc thẩm: Kiểm sát viên phải nghiên cứu nắm chắc nội dung vụ án; kiểm sát bản án, quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm để xem xét Tòa án cấp sơ thẩm có vi phạm về tố tụng không (có đưa đầy đủ các đương sự và người tham gia tố tụng khác tham gia tố tụng không, xác định tư cách của các đương sự có đúng không…), xác định quan hệ pháp luật tranh chấp, việc thu thập tài liệu, chứng cứ đánh giá chứng cứ, áp dụng pháp luật để giải quyết tại bản án, quyết định sơ thẩm có phản ánh đầy đủ, đúng, khách quan, toàn diện những tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án không, việc áp dụng pháp luật nội dung để giải quyết có đúng không. Căn cứ vào tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, nhận định, quyết định của bản án, quyết định sơ thẩm; nội dung kháng cáo của đương sự; diễn biến tại phiên tòa, Kiểm sát viên phát biểu về việc chấp hành pháp luật tố tụng ở giai đoạn phúc thẩm và căn cứ về việc chấp nhận, chấp nhận một phần hay không chấp nhận kháng cáo của đương sự.
Trường hợp Viện kiểm sát kháng nghị, trước phiên tòa Kiểm sát viên phải dự báo được những tình huống tại phiên tòa, Hội đồng xét xử, các đương sự, người tham gia tố tụng khác có thể hỏi, tranh luận thậm chí phản bác về những nội dung trong kháng nghị. Kiểm sát viên phải có đầy đủ lý lẽ sắc bén, hợp lý, hợp tình để bảo vệ kháng nghị. Tùy từng trường hợp cụ thể, Kiểm sát viên có thể đề nghị ngừng phiên tòa hoặc giữ nguyên, bổ sung, rút một phần hoặc rút toàn bộ kháng nghị cho phù hợp.
      Thứ ba: Đối với những người tham dự phiên tòa
      Những người tham dự phiên tòa cùng lĩnh vực chuyên môn trong đơn vị phải mang theo những tài liệu do Kiểm sát viên tham gia phiên tòa chuyển đến. Tại phiên tòa phải ghi chép đầy đủ diễn biến của phiên tòa. Căn cứ vào diễn biến tại phiên tòa, kết quả nghiên cứu tài liệu về vụ án để phát hiện những hạn chế thiếu sót, mâu thuẫn (khác quan điểm) giữa đề xuất của Kiểm sát viên với quyết định của Hội đồng xét xử về giải quyết vụ án để làm cơ sở phát biểu, nhận xét trong phiên họp rút kinh nghiệm sau phiên tòa. Tham dự phiên họp rút kinh nghiệm, phát biểu ý kiến và đánh giá, xếp loại đối với Kiểm sát viên tham gia phiên tòa.
      Thứ tư: Việc tổ chức họp rút kinh nghiệm sau phiên tòa
      Sau khi kết thúc phiên tòa, Lãnh đạo đơn vị phải tổ chức phiên họp rút kinh nghiệm do một đồng chí đại diện lãnh đạo của đơn vị chủ trì và những người tham dự phiên tòa để đánh giá các mặt ưu điểm, khuyết điểm của Kiểm sát viên tham gia phiên tòa; rút ra các bài học kinh nghiệm nhằm nâng cao chất lượng công tác kiểm sát giải quyết các vụ án; kiến nghị các vấn đề về: hoàn thiện pháp luật, hướng dẫn giải đáp các vướng mắc trong công tác kiểm sát xét xử, giải quyết các loại vụ án, án lệ.Sau khi Kiểm sát viên tham gia phiên tòa tự nhận xét, đánh giá quá trình thực hiện phiên tòa rút kinh nghiệm, những người tham dự phiên tòa và tham gia phiên họp rút kinh nghiệm phát biểu ý kiến về những vấn đề cụ thể:
      - Về công tác chuẩn bị trước phiên tòa (việc nghiên cứu hồ sơ, lập Báo cáo kết quả nghiên cứu, báo cáo án, dự kiến tình huống, dự kiến câu hỏi, dự thảo bài phát biểu);
      - Về áp dụng pháp luật (cả pháp luật về nội dung và pháp luật tố tụng) trong việc kiểm sát lập hồ sơ và kiểm sát xét xử của Tòa án.
      - Về kỹ năng đặt câu hỏi của Kiểm sát viên tại phiên tòa (đặt câu hỏi đã đầy đủ, khách quan, toàn diện, có bị trùng lặp không? câu hỏi có rõ ràng không? ngôn ngữ sử dụng có phổ thông, rõ nghĩa không; tính thuyết phục của bài phát biểu của Kiểm sát viên).
      - Về kỹ năng xử lý các tình huống pháp lý về tố tụng, nội dung (làm thay đổi một phần hoặc toàn bộ dự thảo bài phát biểu) xảy ra tại phiên tòa (nếu có), bản lĩnh nghề nghiệp của Kiểm sát viên.
      - Về tác phong, trang phục, lời lẽ, cách đối đáp của Kiểm sát viên tại phiên tòa
      - Rút ra những bài học kinh nghiệm sau phiên tòa và đưa ra những kiến nghị, đề xuất tiếp theo trong việc giải quyết vụ án và việc phối hợp tổ chức các phiên tòa lần sau đạt chất lượng, hiệu quả hơn.
      Để phiên tòa rút kinh nghiệm đạt mục đích, yêu cầu và làm căn cứ để xem xét thi đua, khen thưởng. Do đó, cần đánh giá, xếp loại đối với Kiểm sát viên tham gia phiên tòa rút kinh nghiệm theo các tiêu chí:
      - Lựa chọn vụ án để tổ chức phiên tòa rút kinh nghiệm;
      - Công tác chuẩn bị trước phiên tòa, gồm: báo cáo vụ án, dự kiến câu hỏi, dự thảo phát biểu tại phiên tòa;
      - Hoạt động tại phiên tòa, gồm: Thực hiện kiểm sát việc tuân theo pháp luật tại phiên tòa, thực hiện nhiệm vụ hỏi tại phiên tòa, phát biểu tại phiên tòa.
      Kiểm sát viên đạt loại giỏi có số điểm từ ≥ 80 điểm.
      Kiểm sát viên đạt loại khá có số điểm từ ≥ 60 điểm.
      Kiểm sát viên đạt loại trung bình có số điểm từ ≥ 50 điểm.
      Kiểm sát viên chưa đạt có số điểm từ < 50 điểm.
      Kiểm sát viên đạt xuất sắc phải là Kiểm sát viên đạt loại giỏi và xử lý tình huống phát sinh tại phiên tòa đạt tốt.
      Việc họp rút kinh nghiệm phải được lập biên bản và lưu trong hồ sơ kiểm sát.
      Việc tổ chức phiên tòa dân sự, hành chính rút kinh nghiệm được coi là một trong những giải pháp căn bản, có hiệu quả để thực hiện nhiệm vụ hàng năm theo Chỉ thị công tác của Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao nhằm không ngừng nâng cao chất lượng, hiệu quả của khâu công tác này.Đồng thời là điều kiện để các Kiểm sát viên, Kiểm tra viên và công chức ngành Kiểm sát nâng cao tinh thần trách nhiệm, tự đào tạo, tích lũy kiến thức, kinh nghiệm, học hỏi nâng cao về kỹ năng, trình độ nghiệp vụ trong công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án dân sự, hôn nhân và gia đình; các vụ án hành chính, kinh doanh thương mại, lao động. Do đó việc tổ chức các phiên tòa dân sự, hành chính rút kinh nghiệm phải được thực hiện thường xuyên, nghiêm túc, thiết thực, có hiệu quả và đúng quy định của pháp luật./.

Kim Thoa (giới thiệu)






THÔNG BÁO

hỗ trợ & tư vấn

Ms Kim Thoa

Hotline: 02053.716.910

Bản đồ trung tâm

Lịch tiếp dân

bộ đếm truy cập


Đầu trang